Marka Risk Analizi – Tescil Öncesi Marka Araştırması

Marka Risk Analizi Nedir? Tescil Öncesi Marka Araştırması Nasıl Yapılır?

Marka risk analizi, kullanılmak veya tescil edilmek istenen bir markanın başvuru yapılmadan önce hukuki açıdan incelenmesi; tescil engellerinin, önceki markalarla benzerliklerin, olası itirazların ve ileride ortaya çıkabilecek marka uyuşmazlıklarının değerlendirilmesidir.

Yeni bir marka oluştururken yalnızca marka adının TÜRKPATENT veri tabanında birebir aynısını aramak yeterli değildir. Aynı marka bulunmasa dahi benzer kelimeler, fonetik yakınlık, görsel benzerlik, ortak baskın unsurlar ve aynı veya benzer mal ve hizmet sınıfları nedeniyle başvuruya itiraz edilmesi veya uyuşmazlık çıkması mümkün olabilir.

Bu nedenle özellikle markasına yatırım yapacak işletmeler açısından tescil başvurusundan önce yapılacak marka tescil risk analizi, yalnızca “bu isim daha önce alınmış mı?” sorusundan çok daha kapsamlı düşünülmelidir.

Marka Risk Analizi Nedir?

Marka risk analizi, planlanan markanın hukuki açıdan kullanılabilirliği ve tescil sürecinde karşılaşabileceği risklerin başvuru öncesinde değerlendirilmesidir.

Basit bir marka sorgulamasında genellikle aynı kelimenin daha önce tescil edilip edilmediğine bakılır. Hukuki risk analizi ise bunun ötesine geçer.

Dolayısıyla marka araştırması yalnızca veri tabanındaki isimleri listelemek değil, bulunan sonuçların hukuki anlamını değerlendirmektir.

Marka Tescilinden Önce Risk Analizi Neden Yapılmalıdır?

Bir işletmenin marka seçtikten sonra alan adı satın alması, tabela yaptırması, ambalaj bastırması, reklam vermesi ve sosyal medya hesaplarını oluşturması mümkündür.

Ancak marka üzerinde ciddi yatırım yapıldıktan sonra önceki bir hak sahibinden itiraz veya hukuki talep gelmesi, yalnızca marka başvurusunu değil bütün ticari yapılanmayı etkileyebilir.

Başvuru öncesinde gerçekleştirilen marka risk analizi, bu nedenle markaya yapılacak yatırımın hukuki risklerinin mümkün olduğunca erken görülmesini amaçlar.

Marka Risk Analizi Nasıl Yapılır?

Sağlıklı bir analiz yalnızca markanın tam adının aranmasından oluşmamalıdır.

Öncelikle kullanılacak işaret belirlenir. Ardından markanın kullanılacağı ürün ve hizmetler tespit edilir. Sonrasında ilgili mal ve hizmet sınıflarında önceki tarihli markalar araştırılır.

Arama sırasında yalnızca birebir aynı markalar değil; yazılışı, telaffuzu, anlamı veya genel izlenimi itibarıyla benzer olabilecek markalar da değerlendirmeye alınabilir.

Örneğin marka araştırmasında neye bakılır?

Başvurulmak istenen markanın “ABCORA” olduğunu düşünelim. Veri tabanında birebir “ABCORA” bulunmaması tek başına risksiz olduğu anlamına gelmez.

“ABKORA”, “ABC ORO”, “ABCORA+” veya baskın unsuru benzer başka işaretlerin bulunması hâlinde bunların kapsadığı mal ve hizmetlerle birlikte ayrıca incelenmesi gerekebilir.

Aynı Marka Varsa Tescil Mümkün mü?

Aynı kelimenin daha önce tescilli olması görüldüğünde ilk yapılması gereken, önceki markanın kapsamını incelemektir.

Marka hukukunda yalnızca kelime benzerliği değil, markaların kapsadığı mal ve hizmetler de önemlidir.

Bununla birlikte bazı durumlarda önceki markanın niteliği, tanınmışlığı veya diğer hakları nedeniyle farklı mal ve hizmetler bakımından da risk değerlendirmesi gerekebilir.

Bu nedenle “aynı isim başka sınıfta var, kesin tescil edilir” şeklinde otomatik bir sonuç çıkarmak doğru değildir.

Benzer Marka Varsa Tescil Edilebilir mi?

Marka risk analizinin en önemli aşamalarından biri benzer markaların değerlendirilmesidir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında önceki marka ile sonraki başvurunun aynılığı veya benzerliği ile kapsanan mal ve hizmetlerin aynılığı veya benzerliği nedeniyle halk açısından ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma ihtimali doğuyorsa, önceki hak sahibinin itirazı üzerine başvurunun reddi gündeme gelebilir.

Bu nedenle sadece “markalar birebir aynı değil” savunması her zaman yeterli değildir.

Marka Risk Analizinde Marka Sınıfları Neden Önemlidir?

Marka başvurularında mal ve hizmetler sınıflandırılır. Başvurunun hangi ürün ve hizmetler için koruma talep ettiği marka riskinin değerlendirilmesinde temel unsurlardan biridir.

Buradaki önemli nokta yalnızca sınıf numarasına bakmamaktır.

Aynı sınıfta bulunan her mal veya hizmet aynı derecede benzer olmayabileceği gibi farklı sınıflardaki bazı mal ve hizmetler arasında da hukuken dikkate alınabilecek ilişki bulunabilir.

Markalarda Karıştırılma İhtimali Nasıl Değerlendirilir?

Karıştırılma ihtimali marka hukukunun en önemli değerlendirme alanlarından biridir.

TÜRKPATENT’in Marka İnceleme Kılavuzu da işaret benzerliği, mal ve hizmet benzerliği ve karıştırılma ihtimali değerlendirmesine etki eden faktörleri ele almaktadır.

Analizde tüketicinin iki markayı doğrudan birbirine karıştırmasının yanında, markalar arasında ekonomik veya ticari bir bağlantı bulunduğunu düşünme ihtimali de önem kazanabilir.

Kelime Benzerliği Marka Riski Oluşturur mu?

Evet. Ancak iki markanın birkaç ortak harfe sahip olması tek başına sonuca götürmez.

Kelimenin uzunluğu, ortak bölümün markanın neresinde bulunduğu, ortak unsurun ayırt edicilik gücü, telaffuz ve markanın bütünü değerlendirilmelidir.

Özellikle markanın baskın ve ayırt edici unsurunun önceki marka ile örtüşmesi risk seviyesini etkileyebilir.

Logo Benzerliği Marka Tescilinde Risk Oluşturur mu?

Marka risk analizi yalnızca kelime markalarıyla sınırlı değildir.

Şekil unsurları, logolar, kelime-şekil kombinasyonları ve markanın genel görsel yapısı da uyuşmazlık konusu olabilir.

Bu nedenle yalnızca isim araştırması yapılması, özellikle güçlü görsel unsura sahip markalarda yeterli olmayabilir.

Şirket Unvanı Marka Tesciline Engel Olur mu?

Ticaret unvanı ile marka aynı hukuki kavram değildir.

Bir şirketin belirli bir ticaret unvanını kullanıyor olması, o ibare bakımından hiçbir marka riski bulunmadığı anlamına gelmez.

Ayrıca SMK m.6 kapsamında başkasına ait ticaret unvanı da belirli şartlarda marka başvurusuna karşı ileri sürülebilecek önceki haklar arasında yer alabilir.

Bu nedenle şirket kuruluşu yapılırken marka araştırmasının da ayrıca değerlendirilmesi önemlidir.

Alan Adı veya Instagram Kullanıcı Adını Almak Marka Hakkı Sağlar mı?

Bir alan adının boş olması veya sosyal medya kullanıcı adının alınabilmesi, markanın hukuken risksiz olduğu anlamına gelmez.

Alan adı, sosyal medya hesabı, ticaret unvanı ve marka tescili birbirinden farklı hukuki ve teknik yapılardır.

Bu nedenle marka adıyla internet sitesi kurmadan ve reklam yatırımına başlamadan önce marka sicili ve önceki hakların ayrıca incelenmesi yararlı olabilir.

Marka Başvurusuna İtiraz Riski Nasıl Değerlendirilir?

Marka başvurusu TÜRKPATENT tarafından ilgili aşamalardan geçirilerek yayımlandığında önceki hak sahiplerinin başvuruya itiraz etmesi mümkündür.

SMK m.18 uyarınca yayımlanmış marka başvurularına m.5 veya m.6 kapsamında yapılacak itirazlar, marka başvurusunun yayımından itibaren iki ay içinde gerçekleştirilir.

Dolayısıyla risk analizinin amaçlarından biri de başvurudan önce hangi marka sahiplerinin muhtemel itirazlarının gündeme gelebileceğini belirlemektir.

Ancak risk analizi gelecekte kesinlikle itiraz yapılacağını veya yapılmayacağını garanti edemez. Yapılan işlem, mevcut kayıtlar ve hukuki kriterler üzerinden riskin değerlendirilmesidir.

Kötüniyetli Marka Başvurusu Nedir?

Marka uyuşmazlıklarında yalnızca benzerlik iddiası gündeme gelmez.

SMK m.6’da kötüniyetle yapılan marka başvuruları da itiraz üzerine ret nedeni olarak düzenlenmiştir.

Özellikle ticari ilişki içinde bulunulan bir kişinin, distribütörün, eski ortağın veya başka bir üçüncü kişinin bilinen bir işareti kendi adına tescil ettirmeye çalıştığı uyuşmazlıklarda başvurunun koşulları ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

Marka Tescil Edilirse Artık Dava Riski Kalmaz mı?

Hayır. Marka tescilinin alınmış olması bütün uyuşmazlık ihtimallerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

SMK m.25 kapsamında kanundaki belirli ret nedenlerinin mevcut olması hâlinde tescil edilmiş bir markanın hükümsüzlüğünün mahkemeden talep edilmesi mümkündür.

Bu nedenle marka riskinin mümkün olduğunca başvuru öncesinde incelenmesi, sonradan ortaya çıkabilecek daha maliyetli uyuşmazlıkların önlenmesi açısından önem taşıyabilir.

Marka Risk Analizi Raporunda Neler İncelenir?

Analizin kapsamı markanın niteliğine ve kullanılacağı sektöre göre değişebilir. Bununla birlikte kapsamlı bir çalışmada aşağıdaki başlıkların incelenmesi düşünülebilir:

Düşük, Orta ve Yüksek Marka Riski Ne Anlama Gelir?

Marka araştırmasının sonunda kesin bir “tescil olur” veya “tescil olmaz” garantisi verilmesi yerine, tespit edilen hukuki risklerin açıklanması daha sağlıklı bir yöntemdir.

Bu sınıflandırmanın mekanik bir puanlama olmadığı unutulmamalıdır. Her marka kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Marka Risk Analizi İçin Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Marka veri tabanında arama yapmak ile arama sonuçlarını hukuken yorumlamak farklı işlemlerdir.

Örneğin araştırmada benzer 20 marka bulunabilir. Önemli olan yalnızca bu sonuçların listelenmesi değil; hangilerinin gerçekten hukuki risk oluşturabileceğinin, hangi mal ve hizmetleri kapsadığının ve olası itiraz durumunda hangi hukuki gerekçelerin gündeme gelebileceğinin değerlendirilmesidir.

Özellikle markanın ticari faaliyette kullanılmaya başlanmasından, yüksek reklam bütçesi ayrılmasından, franchise sisteminin kurulmasından veya ürün ambalajlarının üretilmesinden önce risk analizi yapılması ileride ortaya çıkabilecek marka değişikliği maliyetlerinin önüne geçilmesine yardımcı olabilir.

Marka tescili, marka başvurusuna itiraz, hükümsüzlük ve marka hakkına ilişkin uyuşmazlıklarda hukuki destek için KG Hukuk ile iletişime geçebilirsiniz.

Marka Risk Analizi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç: Marka Başvurusu Yapmadan Önce Riski Görmek Önemlidir

Marka risk analizi, bir markanın yalnızca daha önce tescil edilip edilmediğini kontrol etmekten ibaret değildir. Markanın ayırt ediciliği, önceki markalar, mal ve hizmet kapsamı, görsel ve işitsel benzerlik, karıştırılma ihtimali ve olası itirazlar birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle markasına uzun vadeli yatırım yapacak işletmeler açısından sorunları tescil başvurusundan önce tespit etmek önemlidir. Çünkü marka için internet sitesi, reklam, tabela, ambalaj, ürün ve kurumsal kimlik yatırımları yapıldıktan sonra ortaya çıkacak bir uyuşmazlığın ticari maliyeti çok daha yüksek olabilir.

Bu nedenle marka seçimi tamamlandıktan sonra doğrudan başvuru yapmak yerine önce hukuki risklerin değerlendirilmesi ve ardından uygun tescil stratejisinin oluşturulması düşünülebilir.