Ceza Davalarında Zamanaşımı Süreleri Hangi Suç Ne Zaman Düşer?

Ceza Davalarında Zamanaşımı: Suçlar ve Cezalar Ne Zaman Düşer?

Ceza hukukunda zamanaşımı, devletin cezalandırma yetkisini belli bir süreyle sınırlandıran hukuki bir müessesedir. Belirlenen süreler geçtiğinde, suç işlenmiş olsa dahi devlet artık o suçla ilgili dava açamaz veya verilmiş bir cezayı infaz edemez. Bu durum, hukuk güvenliği ve toplumsal barışın korunması amacıyla düzenlenmiştir.

Aşağıda, ceza davalarındaki zamanaşımı türlerini ve sürelerini detaylarıyla inceleyebilirsiniz.

Ceza Hukukunda İki Temel Zamanaşımı Türü

Ceza hukukunda zamanaşımı tek bir kavramdan ibaret değildir; sürecin hangi aşamada olduğuna göre ikiye ayrılır.

1. Dava Zamanaşımı

Suçun işlendiği tarihten itibaren belirli bir süre içinde dava açılmamışsa veya açılmış olan dava sonuçlandırılmamışsa, devletin yargılama yetkisi sona erer.

2. Ceza Zamanaşımı

Mahkeme tarafından bir ceza verilmiş ve bu ceza kesinleşmiş olmasına rağmen, hükümlü yakalanamazsa veya ceza belirli bir süre içinde infaz edilemezse, artık o cezanın çektirilmesi mümkün olmaz.

Suçlara Göre Dava Zamanaşımı Süreleri Nasıl Hesaplanır?

Dava zamanaşımı süreleri, işlenen suçun kanundaki “üst sınırı” baz alınarak hesaplanır. Türk Ceza Kanunu (TCK) madde 66 uyarınca süreler şu şekildedir:

Ağır Suçlarda Zamanaşımı Süreleri

Suçun niteliği ağırlaştıkça, devletin yargılama yapması için tanınan süre de uzar.

Müebbet ve Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda zamanaşımı 30 yıl, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 25 yıldır.

Yüksek Süreli Hapis Cezaları (20 Yıl ve Üstü)

Kanunda belirtilen cezanın üst sınırı 20 yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda zamanaşımı 20 yıl olarak uygulanır.

Hafif Suçlarda Zamanaşımı Süreleri

Daha az cezayı gerektiren veya adli para cezası öngörülen suçlarda süreler daha kısıtlıdır.

5 Yıldan 20 Yıla Kadar Olan Suçlar

Üst sınırı 5 yıldan fazla ve 20 yıldan az olan hapis cezalarında zamanaşımı süresi 15 yıldır.

5 Yıla Kadar Olan ve Para Cezası Gerektiren Suçlar

Üst sınırı 5 yılı geçmeyen hapis veya adli para cezalarını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.

Zamanaşımı Süresini Kesen ve Durduran Haller

Her dava dosyası, suçun işlendiği andan itibaren dümdüz bir süreyle ilerlemez. Bazı hukuki işlemler bu süreyi “resetleyebilir” veya “dondurabilir”.

Zamanaşımını Kesen İşlemler

Eğer bir savcı ifade alırsa, iddianame düzenlenirse veya mahkeme bir mahkumiyet kararı verirse zamanaşımı kesilir ve süre baştan başlar. Ancak bu durumda bile süre, normal sürenin yarısından fazlasını geçemez.

Zamanaşımını Durduran Haller

Milletvekilliği dokunulmazlığı veya bekletici sorun yapılması gereken hallerde zamanaşımı saati durur. Engel ortadan kalktığında saat kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Sıkça Sorulan Sorular – Ceza Zamanaşımı