Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır? Yasal Mirasçılar ve Pay Oranları

Miras bırakanın vefatı sonrasında, geride kalan mal varlığının (terekenin) mirasçılar arasında hukuka uygun olarak bölüştürülmesi süreci, Mirasın Paylaşımı olarak adlandırılır. Türk Medeni Kanunu (TMK), bu paylaşımı katı kurallara bağlamış ve mirasçıları belirli zümreler (dereceler) halinde sınıflandırmıştır. Miras paylaşımı davalarında miras avukatı çözümü ile tüm soru işaretlerini aşağıda çözümlüyoruz.

Bu makale, yasal mirasçıların kimler olduğunu, hangi zümrenin öncelikli olduğunu ve eşin miras payının, hangi zümre ile birlikte mirasçı olduğuna göre nasıl değiştiğini detaylıca açıklamaktadır.

I. Miras Hukukunda Temel Kavramlar

1. Yasal Mirasçılık Zümreleri Nedir?

TMK’ya göre, yasal mirasçılar “zümre” (derece) sistemiyle belirlenir. Birinci zümrede mirasçı bulunuyorsa, ikinci zümredekilere miras kalmaz. Bu durum “yakın zümrenin, uzak zümreye tercih edilmesi” ilkesi olarak bilinir.

2. Eşin Miras Hukukundaki Özel Konumu

Sağ kalan eş, zümre sistemine dahil değildir ancak her zümre ile birlikte mirasçı olma hakkına sahiptir. Miras hukukunda eşin miras payı, hangi zümre ile birlikte mirasa kaldığına göre değişir.

II. Zümrelere Göre Miras Paylaşım Oranları

Miras, önce yasal mirasçılar arasında paylaştırılır. Saklı pay, yasal payın bir kısmıdır ve aşağıda belirtilen yasal pay oranlarına göre hesaplanır.

1. Eşin Altsoy İle Mirasçı Olması (Birinci Zümre)

Miras bırakanın çocukları ve torunları hayattaysa:

Eşin Yasal Payı: Mirasın 1/4‘üdür.

Altsoyun Yasal Payı: Mirasın kalan 3/4‘ü, çocuk sayısına göre eşit olarak paylaştırılır.

Örnek: Muris geride eşi ve 2 çocuğu bırakmıştır. Eş 1/4alır, kalan 3/4 iki çocuk arasında (3/8 VE 3/8 olarak eşit paylaşılır.

2. Eşin Anne/Baba İle Mirasçı Olması (İkinci Zümre)

Miras bırakanın altsoyu yok, ancak anne ve babası (veya onların altsoyu) hayattaysa:

Eşin Yasal Payı: Mirasın 1/2’sidir.

Anne ve Babanın Yasal Payı: Mirasın kalan 1/2’si, anne ve baba arasında eşit (1/4 ve 1/4 olarak paylaşılır. Eğer anne veya baba hayatta değilse, payı o tarafın çocuklarına (murisin kardeşlerine) geçer.

3. Eşin Büyük Ana ve Baba İle Mirasçı Olması (Üçüncü Zümre)

Miras bırakanın birinci ve ikinci zümreden mirasçısı yoksa:

Eşin Yasal Payı: Mirasın 3/4‘üdür.

Büyük Ana ve Babaların Yasal Payı: Kalan 1/4‘lük pay, büyük ana ve babalara (veya onların altsoylarına) paylaştırılır.

4. Eşin Tek Başına Mirasçı Olması

Miras bırakanın yukarıdaki zümrelerden hiçbir yasal mirasçısı yoksa:

Eşin Yasal Payı: Mirasın tamamını (4/4) alır.

III. Paylaşım Sürecinde Yapılması Gerekenler

Mirasın fiilen paylaşımının gerçekleşmesi için izlenmesi gereken temel adımlar şunlardır:

1. Mirasçılık Belgesinin (Veraset İlamı) Alınması

Miras bırakanın ölümünden sonra, mirasçıların Sulh Hukuk Mahkemesi’nden veya Noterliklerden Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) alması gerekir. Bu belge, kimlerin yasal mirasçı olduğunu ve miras pay oranlarını gösteren resmi belgedir.

2. Terekenin Tespiti

Miras bırakanın tüm aktif ve pasif mal varlığı (taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, borçlar, alacaklar) belirlenir. Paylaşım, netleşen bu mal varlığı üzerinden yapılır.

3. Miras Ortaklığı (Elbirliği Mülkiyeti)

Mirasın paylaşılmasına kadar, mirasçılar tereke üzerindeki haklara elbirliği mülkiyeti şeklinde sahip olurlar. Yani, tek bir mirasçı diğerlerinden habersiz tek başına bir işlem yapamaz.

4. Paylaşma Sözleşmesi veya İzale-i Şüyu Davası

Anlaşmalı Paylaşım: Mirasçılar, aralarında Miras Paylaşım Sözleşmesi yaparak tüm malı kendi aralarında bölebilir ve tapu devirlerini gerçekleştirebilirler.

MİRAS PAYINIZI HESAPLAMA ARACI İÇİN TIKLAYINIZ.

Anlaşmazlık Durumu: Eğer mirasçılar paylaşım konusunda anlaşamazlarsa, herhangi bir mirasçı Sulh Hukuk Mahkemesi’nde Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) davası açarak malların satılmasını veya aynen taksimini talep edebilir.

Miras Paylaşımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Miras bırakanın sağken yaptığı bağışlar, borçlar ve sigorta ödemeleri gibi durumlar, yasal paylaşım oranlarını değiştirebilir veya ek yükümlülükler getirebilir (örneğin denkleştirme). Bu tür karmaşık durumlar ve hukuki süreçler için profesyonel destek almak önemlidir.

Mirasın Paylaşımı Hakkında Sıkça Sorulanlar SSS

1. Miras paylaşımı için zamanaşımı var mıdır? Mirasın paylaşılması hakkı için herhangi bir zamanaşımı süresi bulunmamaktadır.
2. Mirasçılar birbirine dava açabilir mi? Evet, mirasçılardan biri, diğer mirasçılara karşı Ortaklığın Giderilmesi, Mirasçılık Belgesinin İptali veya Tenkis/Tapu İptal Tescil davası açabilir.
   
3. Miras paylaşımı hangi yasalara göre yapılır? Miras paylaşımı, temel olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) miras hukuku hükümlerine göre ve zümre (derece) sistemine uygun olarak yapılır.
4. Yasal Mirasçılık Zümreleri ne anlama gelir? Zümre sistemi, mirasçıların öncelik sırasını belirler. Birinci zümrede (altsoy) mirasçı varsa, ikinci zümredekilere (anne, baba, kardeşler) miras kalmaz
5. Eşin miras payı nasıl hesaplanır? Sağ kalan eşin miras payı sabit değildir; miras bırakanın hangi zümreden mirasçısı ile birlikte mirasa kaldığına göre değişir.
6. Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) nereden alınır? Mirasçılık Belgesi, Sulh Hukuk Mahkemelerinden veya Noterliklerden alınabilir. Bu belge, kimlerin yasal mirasçı olduğunu ve pay oranlarını gösterir.
7. Miras paylaşım davası için bir zamanaşımı süresi var mıdır? Hayır. Mirasın paylaşılması hakkı, yasal mirasçılar için herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Miras ortaklığı sona ermedikçe paylaşım her zaman istenebilir.
8. Miras Ortaklığı (Elbirliği Mülkiyeti) ne demektir? Mirasın fiilen paylaşılmasına kadar, mirasçılar terekeye dahil tüm mallar üzerinde elbirliği (ortak) mülkiyeti ile hak sahibidirler. Yani, tüm işlemlerin oybirliğiyle yapılması gerekir.
9. Mirasçılar anlaşamazsa ne yapılır? Mirasçılar paylaşım konusunda anlaşamazlarsa, herhangi bir mirasçı Sulh Hukuk Mahkemesi’nde Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) davası açarak, malların satılarak parasının bölüşülmesini veya aynen taksimini talep edebilir.
10. İkinci zümre mirasçısı kimlerdir? İkinci zümre mirasçıları, miras bırakanın anne ve babasıdır. Onlar hayatta değilse, onların altsoyu (murisin kardeşleri ve yeğenleri) mirasçı olur.
11. Miras bırakanın borçları mirasçılara geçer mi? Evet, miras bırakanın borçları da mal varlığı gibi terekeye dahildir ve mirasçılar tarafından ödenmek zorundadır. Mirasçılar, borçtan sorumlu olmak istemezlerse mirası reddetme hakkına sahiptirler.
12. Miras Paylaşım Sözleşmesi resmi şekle tabi midir? Mirasçılar arasındaki fiili paylaşım sözleşmesi resmi şekle tabi değildir, ancak taşınmazların devri için tapu sicil müdürlüğünde resmi işlem yapılması gerekir. Tüm mirasçılar anlaşırsa, paylaşıma ait sözleşme noterden onaylatılabilir.
13. Miras bırakanın yaptığı bağışlar paylaşımı etkiler mi? Evet, miras bırakanın sağken yaptığı bazı karşılıksız kazandırmalar (bağışlar), yasal mirasçılar arasında adil bir paylaşım sağlamak amacıyla terekeye geri eklenerek hesaplamaya dahil edilebilir (Denkleştirme / İade).
14. Mirasın Reddi nasıl yapılır? Mirasın reddi, miras bırakanın ölümünden itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurularak yapılır. Bu süre içinde reddedilmezse miras kabul edilmiş sayılır.
15. Mirasın Hükmen Reddi nedir? Eğer miras bırakanın ölümü anında borçları malvarlığından fazlaysa, miras zımnen (hükmen) reddedilmiş sayılır. Bu durumun tespiti için dava açılması gerekebilir.
16. Sağ kalan eş, miras payına ek olarak başka haklara sahip midir? Evet, sağ kalan eşin yasal miras payının yanı sıra, evlilik birliği içerisindeki edinilmiş mallar üzerindeki yasal mal rejimi olan Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminden doğan alacak (katılma alacağı) hakkı da vardır. Bu alacak, miras paylaşımından önce tereke dışına çıkarılır.
17. Altsoyda (çocuklarda) mirasçılık nasıl işler? Altsoyda, çocuklar mirası eşit olarak paylaşır. Eğer bir çocuk, miras bırakandan önce ölmüşse, onun payı kendi çocuklarına (torunlara) geçer. Buna zümre içi temsil ilkesi denir.
18. Miras Paylaşım Sözleşmesi’nin geçerliliği için tüm mirasçıların imzası şart mıdır? Evet, TMK gereği, miras ortaklığı elbirliği mülkiyeti olduğu için, mirasın tamamen ve kesin olarak paylaşılması amacıyla yapılan sözleşmenin tüm yasal mirasçılar tarafından imzalanması ve onaylanması gerekir.
19. Mirasın açılması ne zaman gerçekleşir? Miras, miras bırakanın ölümü anında yasal olarak açılmış (intikal etmiş) kabul edilir.
20. Terekede yer alan taşınmazlar nasıl devredilir? Mirasçılar, aralarında yaptıkları paylaşım sözleşmesi uyarınca, Tapu Sicil Müdürlüğü’ne başvurarak taşınmazların kendi adlarına hisseli veya tam olarak tescilini isterler. Tapu devri, noter huzurunda yapılamaz.
21. Vasiyetname, yasal paylaşım oranlarını değiştirebilir mi? Vasiyetname, miras bırakanın sadece tasarruf edebileceği kısım (serbestçe bağışlayabileceği kısım) üzerinde geçerlidir. Vasiyetname, yasal mirasçıların saklı paylarını ihlal ediyorsa, saklı pay sahibi mirasçılar tenkis davası açarak bu ihlalin giderilmesini talep edebilir.
22. Mirasçılar arasında kardeşler yer alır mı? Kardeşler, miras bırakanın altsoyu (Birinci Zümre) hayatta değilse ve miras bırakanın anne/babası (İkinci Zümre) hayatta değilse ya da hayatta olmayan anne/babanın altsoyu olarak ikinci zümre içerisinde mirasçı olurlar.
23. Mirasçılık belgesinin iptali davası nedir? Eğer verilen mirasçılık belgesi yanlış kişileri mirasçı olarak gösteriyor veya pay oranları hatalıysa, bu belgenin iptali ve yeniden düzenlenmesi için dava açılır. Bu dava, Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülür.
24. Mirasın tasfiyesi ne demektir? Mirasın tasfiyesi, terekenin tüm borçlarının ödenmesi, alacaklarının tahsil edilmesi ve yasal paylaşıma hazır hale getirilmesi sürecini ifade eder. Resmi tasfiye, Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından da talep edilebilir.