Mirasın Reddi (Redd-i Miras) Nedir? Miras Nasıl Reddedilir?

Miras bırakanın vefatı sonrasında geride kalan mal varlığı (tereke), sadece mal ve mülkten ibaret olmayabilir; aynı zamanda borçları da içerebilir. Türk Medeni Kanunu (TMK) ve miras hukuku, mirasçıları borç yükünden korumak amacıyla Mirasın Reddi (Redd-i Miras) hakkını tanımıştır.

Bu makale, Mirasın Reddi kavramını, bu kritik kararı vermek için tanınan süreyi ve borçlu bir mirasın reddi sürecini (Hükmen Ret), reddi miras sürecinde avukat desteğini detaylı olarak açıklamaktadır.

I. Mirasın Reddi Kavramı ve Hukuki Niteliği

1. Mirasın Reddi Nedir?

Mirasın reddi, yasal ve atanmış mirasçıların, miras bırakanın ölümüyle kendilerine geçen mirasçı sıfatını ve buna bağlı hak ile yükümlülükleri (malvarlığı ve borçları) kabul etmeyerek bu sıfatı kaybetmelerini sağlayan hukuki işlemdir.

Mirasın reddi, miras bırakanın geride bıraktığı tüm malvarlığının (Aktif) ve borçlarının (Pasif) tamamını kapsar; mirasçı sadece borçları reddedip malları kabul edemez.

2. Mirasın İki Şekilde Reddi

Mirasın reddi, TMK’da iki ana şekilde düzenlenmiştir:

A. Gerçek Ret (Süreli Ret)

Mirasçının, miras bırakanın borçlu olup olmadığını bilerek veya bilmeyerek, kanunda öngörülen süre içinde iradesini beyan etmesiyle gerçekleşir.

B. Hükmen Ret

Miras bırakanın ölümü anında, terekenin borçlarının malvarlığından (aktifinden) fazla olduğunun tespiti durumudur. Bu durumda miras, yasa gereği zaten reddedilmiş sayılır.

II. Mirasın Reddi Süreci ve Şekil Şartları

1. Mirasın Reddi Süresi Ne Kadardır? (Gerçek Ret)

Mirasçılar için Mirasın Reddi, miras bırakanın ölümünden itibaren başlayan 3 aylık hak düşürücü süreye tabidir.

• Sürenin Başlangıcı: Yasal mirasçılar için süre, murisin (miras bırakanın) ölümünü öğrendikleri tarihten, atanmış mirasçılar için ise vasiyetnamenin kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren başlar.

• Önemli Uyarı: Bu süre, mahkeme kararıyla dahi uzatılamayan mutlak bir süredir.

2. Mirasın Reddi Nerede ve Nasıl Yapılır?

Mirasın reddi, şekle bağlı ve koşulsuz bir hukuki işlemdir:

• Başvuru Yeri: Miras bırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yapılır.

• Şekil Şartı: Ret beyanı, hakimin huzurunda sözlü veya yazılı olarak yapılmalıdır. Hakim, bu beyanı özel bir sicile kaydeder ve mirasçıya “Mirasın Reddi Belgesi” verir.

• Koşulsuzluk: Ret beyanı, “Sadece borçları reddediyorum” veya “Bu mallar hariç reddediyorum” gibi hiçbir şarta bağlanamaz; mirasın tamamı reddedilmek zorundadır.

III. Borçlu Miras Durumunda Hükmen Ret

Eğer miras bırakanın borçları, aktif mal varlığını açıkça aşıyorsa, mirasçılar için süre sınırlaması olmadan Hükmen Ret yoluna başvurulabilir.

1. Hükmen Reddin Şartları

TMK Madde 605/2’ye göre, miras bırakanın ölüm tarihinde borçlarının tespiti gereklidir. Mirasçının bu borçluluk durumunu bilmemesi veya bilmesinin zor olması gerekir.

2. Borcun Tespiti ve Dava

Hükmen Ret iddiasında bulunan mirasçı, bu durumun tespiti için Sulh Hukuk Mahkemesi’nde “Mirasın Hükmen Reddi Tespiti Davası” açar. Dava sürecinde mahkeme, tereke içerisindeki tüm mal ve borçları araştırarak mirasın gerçekten borca batık olup olmadığını tespit eder.

Önemli: Hükmen Ret davasında 3 aylık süre kısıtlaması yoktur. Ancak mirasçı, mirası açıkça kabul ettiğini gösteren davranışlardan kaçınmalıdır.

IV. Mirasın Reddi Sonucunda Ne Olur?

1. Ret Edenin Payı Kime Geçer?

Mirasın reddi durumunda, mirası reddeden mirasçının payı, miras bırakan hayatta olsaydı o mirasçıyı reddeden kişi gibi kabul edilerek, onun altsoyuna (çocuklarına) geçer.

• Örnek: Eğer bir çocuk mirası reddederse, onun payı kendi çocuklarına (murisin torunlarına) geçer. Torunlar da mirası reddetmek zorundadır.

• Eğer reddedenin altsoyu yoksa, reddeden mirasçı hiç yaşamamış gibi kabul edilir ve miras, bir sonraki zümreye (örneğin kardeşlere) geçer.

2. Mirasın Devlete İntikali

Eğer miras bırakanın yasal mirasçılarından hiçbiri mirası kabul etmez veya tüm zümreler mirası reddederse, miras Devlet’e (Hazine’ye) intikal eder. Bu durumda dahi, tereke borca batıksa Devlet sadece tereke malları kadar borçtan sorumlu olur.

Hukuki Destek Neden Önemlidir?

Mirasın reddi süreci, özellikle Hükmen Ret durumlarında borç-alacak dengesinin tespiti açısından karmaşıktır ve hukuki hata yapma riski yüksektir. 3 aylık sürenin kaçırılması, mirasçının tüm borçlardan şahsen sorumlu olmasına yol açabilir.

Kesin ve doğru adımlar için bir miras avukatına danışmanız, olası finansal risklerden korunmanızı sağlayacaktır.

V. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Mirasın Reddi için 3 aylık süre ne zaman başlar? Süre, yasal mirasçılar için miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihte başlar.
2. Mirasın Reddi süresi uzatılabilir mi? Hayır, 3 aylık süre hak düşürücü süredir ve mahkeme kararıyla dahi uzatılamaz.
3. Hükmen Ret nedir? Hükmen ret, miras bırakanın ölüm anında borçlarının malvarlığından fazla olduğu durumlarda, yasa gereği mirasın reddedilmiş sayılmasıdır.
4. Hükmen Ret için 3 aylık süre geçerli midir? Hayır, borca batıklık durumu için 3 aylık süre geçerli değildir. Ancak mirasçının mirası açıkça kabul etmemiş olması gerekir.
5. Mirasın Reddi belgesi nereden alınır? Mirasın reddi beyanının yapıldığı Sulh Hukuk Mahkemesi’nden alınır.
6. Mirasın Reddi’ni noterden yapabilir miyim? Hayır, ret beyanı sadece miras bırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yapılır.
7. Sadece borçları reddedebilir miyim, malları alabilir miyim? Hayır, Mirasın Reddi bölünemez ve şarta bağlanamaz. Mirasın tamamı (borç ve alacak) reddedilmek zorundadır
8. Mirası reddedersem, payım kime geçer? Reddeden mirasçının payı, onun altsoyuna (çocuklarına/torunlarına) geçer. Onlar da reddetmek zorundadır.
9. Mirasın reddi sırasında terekeden mal kaçırılırsa ne olur? Mirasın reddi beyanından önce terekeden mal kaçıran mirasçılar, ret hakkını kaybeder ve mirası kabul etmiş sayılırlar.